নতুন দিল্লী: গণতান্ত্ৰিক দেশ এখনত শান্তিপূৰ্ণভাৱে প্ৰতিবাদ কৰাৰ অধিকাৰ প্ৰতিগৰাকী নাগৰিকৰ মৌলিক অধিকাৰ। কিন্তু মুখ্য নিৰ্বাচন আয়ুক্ত জ্ঞানেশ কুমাৰৰ পদত্যাগৰ দাবীত ১০ অক্টোবৰত ৰাজধানী নতুন দিল্লীত ঘোষণা কৰা প্ৰতিবাদী কাৰ্যসূচীৰ পূৰ্বে গ্ৰহণ কৰা ব্যাপক নিৰাপত্তামূলক ব্যৱস্থা আৰু যাতায়াত ব্যৱস্থাত সৃষ্টি হোৱা বাধাক কেন্দ্ৰ কৰি দেশৰ ৰাজধানীত তীব্ৰ বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছে। প্ৰতিবাদৰ বাবে অনুমতি লাভৰ অনিশ্চয়তা, মেট্ৰ’ ষ্টেচনৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ বন্ধ, ৰে’ল সেৱা বাতিল আৰু প্ৰতিবাদকাৰী বুলি সন্দেহ কৰা লোকৰ ওপৰত তালাচীৰ অভিযোগে গণতান্ত্ৰিক অধিকাৰ আৰু প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাক লৈ নতুন প্ৰশ্নৰ অৱতাৰণা কৰিছে।
মুখ্য নিৰ্বাচন আয়ুক্ত জ্ঞানেশ কুমাৰৰ বিৰুদ্ধে ভোট চুৰি আৰু নিৰ্বাচনী তালিকাৰ পৰা বৃহৎসংখ্যক ভোটাৰৰ নাম কৰ্তনৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰি তেওঁৰ পদত্যাগৰ দাবী জনাইছে প্ৰতিবাদকাৰীসকলে। এই দাবীক কেন্দ্ৰ কৰি ককৰোচ জনতা পাৰ্টিয়ে ‘জন্তৰ-মন্তৰ ২.০’ শীৰ্ষক প্ৰতিবাদী কাৰ্যসূচী ঘোষণা কৰিছে। ১০ অক্টোবৰত অনুষ্ঠিত হ’বলগীয়া এই কাৰ্যসূচীৰ পূৰ্বে দিল্লীত নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা ব্যাপকভাৱে কটকটীয়া কৰা হৈছে।
প্ৰতিবাদৰ পূৰ্বে দিল্লী আৰক্ষীয়ে নিষেধাজ্ঞামূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰাৰ লগতে জন্তৰ-মন্তৰ অঞ্চলত সমাৱেশৰ অনুমতি লাভ কৰাক লৈও অনিশ্চয়তা সৃষ্টি হৈছে। ভাৰতীয় নাগৰিক সুৰক্ষা সংহিতাৰ ১৬৩ নং ধাৰাৰ অধীনত নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰা হৈছে বুলি জানিব পৰা গৈছে। এনে পৰিস্থিতিত শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদৰ অধিকাৰ আৰু আইন-শৃংখলা ৰক্ষাৰ নামত গ্ৰহণ কৰা প্ৰশাসনিক পদক্ষেপৰ সীমাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন হৈছে।
বন্ধ ৫৭টা মেট্ৰ’ ষ্টেচন, বাতিল ৰে’ল সেৱাঃ
প্ৰতিবাদত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ অহা লোকৰ যাতায়াতত বাধা সৃষ্টি হোৱাৰ আশংকাৰ মাজতে দিল্লীৰ ৫৭টা মেট্ৰ’ ষ্টেচনৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ বন্ধ কৰি ৰখাৰ বিষয়টোৱে বিশেষ চৰ্চা লাভ কৰিছে। ৰাজীৱ চক, কাশ্মীৰী গেট, চেণ্ট্ৰেল ছেক্ৰেটেৰিয়েট আৰু উচ্চতম ন্যায়ালয় মেট্ৰ’ ষ্টেচনকে ধৰি কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ ষ্টেচনৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ বন্ধ ৰখাৰ ফলত সাধাৰণ যাত্ৰীসকলৰ যাতায়াতত অসুবিধা হোৱাৰ আশংকা প্ৰকাশ কৰা হৈছে।
ইয়াৰ সমান্তৰালভাৱে নতুন দিল্লী আৰু হজৰত নিজামুদ্দিন ৰে’ল ষ্টেচনলৈ অহা-যোৱা কৰা কেইবাখনো ৰে’ল বাতিল কৰাৰ খবৰ পোৱা গৈছে। উত্তৰ-মধ্য ৰে’লৱেৰ প্ৰয়াগৰাজ মণ্ডলৰ পৰা চলাচল কৰা কেইবাখনো ৰে’ল বাতিল কৰা বুলিও প্ৰকাশ পাইছে। ৰে’ল ষ্টেচনসমূহত নিৰাপত্তাৰক্ষীয়ে তালাচী চলোৱা আৰু যাত্ৰীসকলক সোধা-পোছা কৰাৰ ঘটনাও পোহৰলৈ আহিছে। প্ৰতিবাদত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ যোৱা বুলি সন্দেহ কৰা লোকক চিনাক্ত কৰাৰ উদ্দেশ্যে এনে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হৈছে বুলি অভিযোগ উত্থাপন হৈছে।
এই নিৰাপত্তামূলক ব্যৱস্থাৰ ফলত প্ৰতিবাদকাৰীৰ লগতে সাধাৰণ যাত্ৰী, ছাত্ৰ-ছাত্ৰী, কৰ্মচাৰী আৰু জ্যেষ্ঠ নাগৰিকসকলেও অসুবিধাৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে বুলি উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰা হৈছে।
যাতায়াত বন্ধ কৰাক লৈ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ উদ্বেগঃ
দিল্লীৰ ৫৭টা মেট্ৰ’ ষ্টেচনৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ বন্ধ কৰি ৰখাৰ বিষয়টোৱে উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰো দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে। শুকুৰবাৰে মুখ্য ন্যায়াধীশ সূৰ্য কান্তে এই পদক্ষেপৰ ফলত সাধাৰণ জনতাৰ যাতায়াতত সৃষ্টি হ’ব পৰা সমস্যাক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে।
মুখ্য ন্যায়াধীশগৰাকীয়ে কয়, “সকলোৰে গাড়ী নাই। আপোনালোকে সকলো ব্যৱস্থা স্তব্ধ কৰি মানুহক যাতায়াতৰ কোনো সুবিধা নোহোৱাকৈ এৰি দিব নোৱাৰে।”
গুৰুগ্ৰাম, গ্ৰেটাৰ নয়ডা আৰু দিল্লী-এনচিআৰৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ পৰা অহা ছাত্ৰ-ছাত্ৰী, কৰ্মচাৰী আৰু জ্যেষ্ঠ নাগৰিকৰ যাতায়াত ব্যাহত হ’ব পাৰে বুলি ন্যায়ালয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে। প্ৰতিবাদ নিয়ন্ত্ৰণৰ ব্যৱস্থাই যাতে সাধাৰণ জনতাৰ দৈনন্দিন জীৱনযাত্ৰা স্তব্ধ কৰি নেপেলায়, সেই বিষয়টো ন্যায়ালয়ৰ মন্তব্যত বিশেষভাৱে প্ৰতিফলিত হৈছে।
দিল্লীত ব্যাপক নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা, অৰ্ধসামৰিক বাহিনী মোতায়েনৰ দাবীঃ
প্ৰতিবাদৰ পূৰ্বে দিল্লীৰ সীমান্ত আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানসমূহত ব্যাপক নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হৈছে। চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে সমন্বয় ৰক্ষা কৰি অতিৰিক্ত নিৰাপত্তাৰক্ষী মোতায়েনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে বুলিও প্ৰকাশ পাইছে।
কিছু প্ৰতিবেদনত চি আৰ পি এফ, বি এছ এফ, আই টি বি পি আৰু আৰ এ এফৰ ২২১টা কোম্পানী তথা প্ৰায় ২৩ হাজাৰ অৰ্ধসামৰিক বাহিনীৰ জোৱান মোতায়েনৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি দিল্লী আৰক্ষীৰ প্ৰায় ১৫ হাজাৰ কৰ্মীক নিৰাপত্তাৰ দায়িত্বত নিয়োজিত কৰাৰ দাবীও উত্থাপন হৈছে।
প্ৰতিবাদৰ পূৰ্বে এনে বৃহৎ নিৰাপত্তা ব্যৱস্থাৰ প্ৰয়োজনীয়তাক লৈও প্ৰশ্ন উত্থাপন হৈছে। আইন-শৃংখলা ৰক্ষা আৰু সম্ভাব্য অপ্ৰীতিকৰ পৰিস্থিতি প্ৰতিৰোধ কৰাটো প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব হ’লেও শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদৰ অধিকাৰ যাতে খৰ্ব নহয়, সেই বিষয়টোও সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ।
নিষেধাজ্ঞাৰ বিৰুদ্ধে উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ দ্বাৰস্থ চিপিআইএমঃ
দিল্লীত প্ৰতিবাদৰ পূৰ্বে গ্ৰহণ কৰা নিষেধাজ্ঞামূলক ব্যৱস্থা আৰু যাতায়াতত সৃষ্টি হোৱা বাধাক লৈ চিপিআই(এম)-এ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ কাষ চাপিছে। দলটোৰ সাধাৰণ সম্পাদক এম এ বেবীয়ে এই সন্দৰ্ভত আবেদন দাখিল কৰিছে। জ্যেষ্ঠ অধিবক্তা কপিল ছিবালে তেওঁৰ হৈ আদালতত যুক্তি আগবঢ়াইছে।
আবেদনখনত ৰাজধানীত প্ৰতিবাদৰ পূৰ্বে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন নিষেধাজ্ঞাৰ ফলত নাগৰিকৰ মৌলিক অধিকাৰ খৰ্ব হোৱাৰ আশংকাৰ বিষয়টো উত্থাপন কৰা হৈছে। ইয়াৰ পূৰ্বে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সংগঠিত হোৱাৰ অধিকাৰ আৰু শান্তিপূৰ্ণভাৱে প্ৰতিবাদ কৰাৰ অধিকাৰক নাগৰিকৰ মৌলিক অধিকাৰ বুলি উল্লেখ কৰিছিল।
এই পৰিস্থিতিয়ে পুনৰ এবাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে— আইন-শৃংখলা ৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰোঁতে প্ৰশাসনে নাগৰিকৰ সাংবিধানিক অধিকাৰ আৰু সাধাৰণ জনতাৰ যাতায়াতৰ স্বাধীনতাৰ মাজত কেনেদৰে ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিব?
১০ অক্টোবৰৰ প্ৰতিবাদী কাৰ্যসূচীক কেন্দ্ৰ কৰি ৰাজধানীত সৃষ্টি হোৱা পৰিস্থিতিয়ে এই প্ৰশ্নটোক অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ কৰি তুলিছে। প্ৰতিবাদৰ দিনটোত প্ৰশাসনৰ ভূমিকা, প্ৰতিবাদকাৰীৰ প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু আদালতৰ পৰৱৰ্তী পদক্ষেপৰ ওপৰত এতিয়া সকলোৰে দৃষ্টি নিবদ্ধ হৈ আছে।
