গ্ৰীক পৌৰাণিক কাহিনীৰ প্ৰমিথিউছে দেৱতাসকলৰ পৰা জুই চুৰি কৰি আনি মানৱ জাতিক দিয়াৰ ফলত যিদৰে আধুনিক সভ্যতা গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু সমান্তৰালভাৱে ধ্বংসকাৰী মাৰণাস্ত্ৰৰো সৃষ্টি হৈছিল, ঠিক একেদৰেই বৰ্তমানৰ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা বা এআই (AI) প্ৰযুক্তিয়ে সমগ্ৰ মানৱ ইতিহাসক এক অনিশ্চিত ভৱিষ্যতৰ দিশে ঠেলি দিছে। বিশ্বৰ আগশাৰীৰ এআই প্ৰতিষ্ঠান ‘এনথ্ৰ’পিক’ৰ (Anthropic) মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া ডাৰিঅ’ আমোদেই শেহতীয়াকৈ এক মুকলি পত্ৰৰ জৰিয়তে প্ৰযুক্তিৰ অপ্ৰতিৰোধ্য অগ্ৰগতিক লৈ গভীৰ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে। তেওঁ স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অহা এক দশকতকৈও কম সময়ৰ ভিতৰত এআই প্ৰযুক্তিয়ে মানুহৰ নিয়ন্ত্ৰণ হেৰুৱাই পেলোৱাৰ ফলত মানৱ জাতিৰ অস্তিত্বই বিলুপ্ত হোৱাৰ চৰম সম্ভাৱনা দেখা দিছে। সেয়েহে প্ৰযুক্তিৰ অন্ধ প্ৰতিযোগিতাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াৰ বিকাশৰ গতি নিয়ন্ত্ৰণ (Pace the frontier) কৰি নিৰাপত্তাক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াটো সময়ৰ দাবী হৈ পৰিছে।
প্ৰযুক্তি বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, এআইৰ ক্ষমতা যি অভূতপূৰ্ব গতিত বৃদ্ধি পাইছে, সেই অনুপাতে ইয়াক বুজি পোৱা আৰু সুৰক্ষিতভাৱে নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ মানৱীয় সামৰ্থ্য বহু পিছ পৰি ৰৈছে। এই ব্যৱধানকে প্ৰযুক্তিৰ ভাষাত ‘এলাইনমেণ্ট সমস্যা’ (Alignment Problem) বুলি কোৱা হয়। অপেন এআই আৰু এনথ্ৰ’পিকৰ পৰা পদত্যাগ কৰা একাংশ গৱেষকে ইতিমধ্যে সকীয়নি দিছে যে এআই অতি সোনকালে মানুহৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ সম্পূৰ্ণ বাহিৰলৈ যাব পাৰে। আনকি অপেন এআইৰ ছেম অল্টমেন, স্পেচ এক্সৰ ইলন মাস্ক আৰু গুগল ডিপমাইণ্ডৰ ডেমিছ হাছাবিছৰ দৰে বিশ্বৰ প্ৰভাৱশালী ব্যক্তিসকলেও এই সম্ভাব্য বিপদক লৈ সহমত ব্যক্ত কৰিছে। বিশেষকৈ এআই ব্যৱস্থাই নিজেই নিজৰ উন্নত সংস্কৰণ প্ৰস্তুত আৰু কোডিং কৰিব পৰা ‘ৰিকাৰ্চিভ চেল্ফ ইম্প্ৰুভমেণ্ট’ৰ ক্ষমতা লাভ কৰাৰ পিছত এই উদ্বেগ আৰু অধিক ঘনীভূত হৈছে। অপেন এআইৰ শেহতীয়া ‘জিপিটি-৬ এষ্ট্ৰা’ (GPT-6 Astra) মডেলৰ আত্মপ্ৰকাশৰ পিছত এনভিডিয়াৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া জেনছেন হুৱাং আৰু অপেন এআইৰ সভাপতি গ্ৰেগ ব্ৰকমেনে ঘোষণা কৰিছে যে মানুহৰ দৰে সকলো কাম স্বতন্ত্ৰভাৱে কৰিব পৰা ‘আৰ্টিফিচিয়েল জেনেৰেল ইনটেলিজেন্স’ বা এজিআই (AGI)ৰ যুগ প্ৰকৃততে আৰম্ভ হৈ গৈছে।
প্ৰযুক্তিৰ স্বয়ংক্ৰিয় বিপদৰ উপৰি ই সমাজবিৰোধী আৰু শত্ৰুভাবাপন্ন শক্তিৰ হাতত পৰাৰ আশংকায়ো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তাৰ প্ৰতি ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে। এনথ্ৰ’পিকৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি চাইবাৰ আক্ৰমণ, প্ৰপাগাণ্ডা, চোৰাংচোৱাগিৰি আৰু জৈৱিক মাৰণাস্ত্ৰৰ গৱেষণাত ইতিমধ্যে এআইৰ অবৈধ ব্যৱহাৰ ধৰা পৰিছে। ৰাছিয়া আৰু ইৰানৰ সৈতে সম্পৰ্কিত চক্ৰই সামৰিক আৰু চোৰাংচোৱা কাম-কাজত এআই প্ৰয়োগ কৰাৰ লগতে য়েমেনৰ হুথি বিদ্ৰোহীয়ে মিছাইল নিৰ্মাণতো ইয়াৰ সহায় লোৱা বুলি প্ৰকাশ পাইছে। এনে সংকট ৰোধ কৰিবলৈ এআই কোম্পানীসমূহত স্বতন্ত্ৰ নিৰীক্ষক নিয়োগ কৰা, প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ মাজত আভ্যন্তৰীণ সমন্বয় গঢ়ি তোলা আৰু আমেৰিকা-চীনৰ মাজত জৈৱিক অস্ত্ৰত এআইৰ ব্যৱহাৰ সম্পূৰ্ণ নিষিদ্ধ কৰাৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তিৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে।
অৱশ্যে এই সকীয়নিক সহজভাৱে ল’বলৈ সন্মত নহয় আমেৰিকা আৰু চীনৰ ৰাজনৈতিক নেতৃত্ব। মাৰ্কিন ৰাষ্ট্ৰপতি ডনাল্ড ট্ৰাম্প আৰু হাউচ স্পীকাৰ মাইক জনছনে স্পষ্ট কৰি দিছে যে এআইৰ গতিত বাধা আৰোপ কৰিলে আমেৰিকা পিছ পৰি ৰ’ব আৰু চীনে বিশ্বত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিব। ষ্টেনফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তথ্য অনুসৰি এআই ক্ষেত্ৰত মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু চীনৰ প্ৰযুক্তিগত পাৰ্থক্য মাত্ৰ ২.৭ শতাংশলৈ হ্ৰাস পাইছে। আনহাতে, চীনে এই সতৰ্কবাণীক আমেৰিকাৰ ‘প্ৰচ্ছন্ন শীতল যুদ্ধ’ৰ (Hidden Cold War) কৌশল বুলি অভিহিত কৰিছে, যাৰ লক্ষ্য হৈছে নিয়ম-নীতিৰ জৰিয়তে চীনৰ প্ৰযুক্তিগত বিকাশ স্তব্ধ কৰা। ভাৰতত অনুষ্ঠিত ব্ৰিকছ সন্মিলনত চীনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ছি জিনপিঙে উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত অপেন ছ’ৰ্চ এআই নেটৱৰ্ক গঢ়ি তোলাৰ প্ৰস্তাৱ দি বিশ্বমঞ্চত নিজৰ প্ৰভাৱ বিস্তাৰৰ চেষ্টা অব্যাহত ৰাখিছে। ফলত শীতল যুদ্ধৰ পাৰমাণৱিক প্ৰতিযোগিতাৰ দৰেই এআই ক্ষেত্ৰতো কৌশলগত সন্দেহ আৰু অনাস্থাই ভৱিষ্যতৰ নিৰাপত্তাক চৰম অনিশ্চয়তাৰ মাজলৈ ঠেলি দিছে।
ইফালে, গোলকীয় ভূ-ৰাজনীতিৰ আন কিছু ঘটনাত ৰাছিয়া-ইউক্ৰেইন যুদ্ধ আৰু মধ্যপ্ৰাচ্যৰ উত্তেজনাই পুনৰ নতুন মোৰ লৈছে। পোলেণ্ড সীমান্তৰ সমীপৰ ইউক্ৰেইনৰ য়াহুদিন চহৰত ৰাছিয়াই এখন ৰে’লৰ ইঞ্জিন লক্ষ্য কৰি ড্ৰোন আক্ৰমণ চলায়; যাৰ কিছু সময় পূৰ্বে সেই পথেৰে ব্ৰিটেইনৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী বৰিছ জনছন আৰু ইউৰোপীয় বিষয়াসকল পাৰ হৈছিল। এই আক্ৰমণৰ সময়ত মাৰ্কিন চোৰাংচোৱা সংস্থা চিআইএৰ প্ৰাক্তন সঞ্চালক ডেভিদ পেট্ৰিয়াছো ওচৰৰে ষ্টেচনত আন এখন ৰে’লত উপস্থিত আছিল। সমান্তৰালভাৱে, আমেৰিকাত ইন্ধনৰ মূল্য অস্বাভাৱিকভাৱে বৃদ্ধি পোৱাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ৰাষ্ট্ৰপতি ট্ৰাম্পে ইউক্ৰেইনক ৰাছিয়াৰ ডিজেল আন্তঃগাঁথনিত আক্ৰমণ নকৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে। আনহাতে, মধ্যপ্ৰাচ্যত য়েমেনৰ হুথি বিদ্ৰোহীয়ে চৌদি আৰবৰ কিং খালিদ বিমান ঘাটিত বেলিষ্টিক মিছাইল আৰু ড্ৰোন আক্ৰমণ চলোৱাৰ লগতে বাব-এল-মাণ্ডেৱ জলপথৰ সামৰিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ কেইবাটাও দ্বীপ দখল কৰাৰ দাবী উত্থাপন কৰাত লোহিত সাগৰৰ বাণিজ্যিক সুৰক্ষাক লৈ পুনৰ সংকট ঘনীভূত হৈ পৰিছে।
