ইটানগৰঃ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অধিবক্তা তথা পৰিৱেশকৰ্মী ভানু টাটকৰ বিৰুদ্ধে বিদেশী পুঁজি গ্ৰহণৰ অভিযোগত কেন্দ্ৰীয় অনুসন্ধান সংস্থা, অৰ্থাৎ CBI-এ গোচৰ ৰুজু কৰিছে। বিদেশী অনুদান নিয়ন্ত্ৰণ আইন, ২০১০ (Foreign Contribution Regulation Act—FCRA)ৰ বিধি উলংঘা কৰি বিদেশৰ পৰা ধন গ্ৰহণ কৰাৰ অভিযোগত এই গোচৰ ৰুজু কৰা হৈছে। CBIৰ FIR অনুসৰি, ভানু টাটকে প্ৰয়োজনীয় FCRA পঞ্জীয়ন বা পূৰ্বানুমতি নোহোৱাকৈ বিদেশী সংস্থা আৰু ব্যক্তিৰ পৰা ধন গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছে।
ব্যক্তিগত বেংক একাউণ্টলৈ বিদেশী ধন অহাৰ অভিযোগ
CBIৰ FIR অনুসৰি, ২০২২ৰ পৰা ২০২৫ চনৰ ভিতৰত ভানু টাটকৰ ৰ’ইঙস্থিত ভাৰতীয় ষ্টেট বেংকৰ একাউণ্টলৈ বিদেশী মুদ্ৰা লেনদেনৰ জৰিয়তে ধন জমা হৈছিল। তদন্তকাৰী সংস্থাটোৰ অভিযোগ অনুসৰি, ইয়াৰে ₹১৭.৬ লাখতকৈ অধিক ধন বিভিন্ন বিদেশী সংস্থা আৰু ব্যক্তিৰ পৰা লাভ কৰা হৈছিল আৰু এই ধন ব্যক্তিগত সঞ্চয়ী বেংক একাউণ্টত পোনপটীয়াকৈ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।
আনহাতে, FIRত ২০২২–২০২৫ সময়ছোৱাত বিদেশী মুদ্ৰা লেনদেনৰ জৰিয়তে একেটা বেংক একাউণ্টত মুঠ ₹২০.৯৪ লাখ জমা হোৱাৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে। CBIৰ অভিযোগ অনুসৰি, এনে বিদেশী পুঁজি গ্ৰহণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় FCRA পঞ্জীয়ন বা পূৰ্বানুমতি টাটকৰ নাছিল।
কেইবাটাও বিদেশী সংস্থাৰ নাম FIRত
CBIয়ে বিদেশী পুঁজিৰ সম্ভাব্য উৎস হিচাপে কেইবাটাও বিদেশী সংস্থাৰ নাম উল্লেখ কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত ফিলিপাইনছস্থিত Asia Indigenous Peoples Network on Extractive Industries and Energy আৰু Indigenous Peoples Rights International, আয়াৰলেণ্ডস্থিত Front Line তথা যুক্তৰাজ্যস্থিত Human Rights Resource Centreৰ নাম আছে।
তদন্তকাৰী সংস্থাটোৰ অভিযোগ অনুসৰি, এই ধন কেৱল ব্যক্তিগতভাৱে গ্ৰহণ কৰা ধন নাছিল; অৰুণাচল প্ৰদেশত বৃহৎ জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ বিৰুদ্ধে চলোৱা প্ৰতিবাদ সংগঠিত আৰু অব্যাহত ৰখাৰ ক্ষেত্ৰতো এই ধন ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি CBIয়ে দাবী কৰিছে।
দুটা বৃহৎ জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলনৰ সৈতে জড়িত
ভানু টাটক Siang Indigenous Farmers’ Forum (SIFF)-ৰ আইনী উপদেষ্টা আৰু Dibang Resistance নামৰ নাগৰিক সমাজৰ সংগঠনৰ সমন্বয়ক হিচাপে জড়িত। এই দুয়োটা সংগঠনে অৰুণাচল প্ৰদেশত প্ৰস্তাৱিত বৃহৎ জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিন ধৰি প্ৰতিবাদ কৰি আহিছে।
SIFF-এ ছিয়াং নদীৰ ওপৰত প্ৰস্তাৱিত **১২,৫০০ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন Siang Upper Multipurpose Project (SUMP)**ৰ বিৰোধিতা কৰি আহিছে। আনহাতে, Dibang Resistance-এ ডিবাং নদীৰ ওপৰত প্ৰস্তাৱিত ২,৮৮০ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰি আহিছে।
SIFFৰ বক্তব্য অনুসৰি, ছিয়াং প্ৰকল্পই অঞ্চলটোৰ আদিবাসী আদি জনগোষ্ঠীৰ ভূমি, জীৱিকা আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক জীৱনৰ ওপৰত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। সেয়েহে সংগঠনটোৱে প্ৰকল্পটোৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰি আহিছে। এই দাবী সংগঠনটোৰ নিজা স্থিতি হিচাপেই বিবেচিত হৈছে।
দেশৰ অৰ্থনৈতিক আৰু কৌশলগত স্বাৰ্থত প্ৰভাৱৰ অভিযোগ
CBIয়ে FIRত অভিযোগ কৰিছে যে বিদেশৰ পৰা অহা পুঁজি অৰুণাচল প্ৰদেশত বান্ধবিৰোধী প্ৰতিবাদ “সংগঠিত আৰু অব্যাহত” ৰখাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। তদন্তকাৰী সংস্থাটোৰ মতে, এনে কাৰ্যকলাপে দেশৰ অৰ্থনৈতিক আৰু কৌশলগত স্বাৰ্থৰ ওপৰত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাইছিল বুলি FIRত অভিযোগ কৰা হৈছে।
অৱশ্যে এইবোৰ CBIৰ FIRত উত্থাপিত অভিযোগ। তদন্ত সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পাছতহে অভিযোগসমূহৰ আইনগত সত্যতা নিৰ্ধাৰিত হ’ব।
আয়কৰ ৰিটাৰ্ণ দাখিল নকৰাৰো অভিযোগ
CBIয়ে ভানু টাটকে আয়কৰ ৰিটাৰ্ণ দাখিল নকৰাৰো অভিযোগ উত্থাপন কৰিছে। তদন্তকাৰী সংস্থাটোৰ দাবী অনুসৰি, বিদেশৰ পৰা লাভ কৰা বুলি অভিযোগ কৰা ধনৰ পৰিমাণ চৰকাৰী নথিত প্ৰতিফলিত হোৱা নাছিল। এই সন্দৰ্ভতো তদন্ত চলি আছে।
২০২৫তো বিমানবন্দৰত বাধা দিয়া হৈছিল
ভানু টাটকৰ বিৰুদ্ধে চলি থকা এই আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰ পূৰ্বেও তেওঁক লৈ বিতৰ্ক সৃষ্টি হৈছিল। ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত দিল্লী বিমানবন্দৰত তেওঁক আয়াৰলেণ্ডলৈ যোৱা বিমানত উঠাত বাধা দিয়া হৈছিল। অৰুণাচল প্ৰদেশ আৰক্ষীৰ দ্বাৰা জাৰি কৰা Look Out Circularৰ ভিত্তিত অভিবাসন বিষয়াই তেওঁক যাত্ৰাত বাধা দিছিল বুলি সেই সময়ত প্ৰকাশ পাইছিল।
ভানু টাটকক Dublin City Universityত তিনিমাহৰ এটা শৈক্ষিক কাৰ্যসূচীত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে আয়াৰলেণ্ডলৈ যাবলগীয়া আছিল। সেই সময়ত তেওঁ যাত্ৰাত বাধা দিয়াৰ ঘটনাক প্ৰশাসনিক ক্ষমতাৰ “ইচ্ছামতে ব্যৱহাৰ” বুলি অভিহিত কৰি সমালোচনা কৰিছিল আৰু এনে ব্যৱস্থাই সংবিধানে প্ৰদান কৰা মৌলিক অধিকাৰৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে বুলি সামাজিক মাধ্যমত মত প্ৰকাশ কৰিছিল।
ভানু টাটকৰ প্ৰতিক্ৰিয়া
CBIৰ অভিযোগ সন্দৰ্ভত ভানু টাটকে তদন্তত সহযোগিতা কৰি থকাৰ কথা প্ৰকাশ কৰিছে। তেওঁ নিজকে আইন মানি চলা নাগৰিক বুলি উল্লেখ কৰি আইন উলংঘা কৰা নাই বুলি দাবী কৰিছে। তেওঁৰ বক্তব্য অনুসৰি, বিষয়টো বৰ্তমান তদন্তাধীন আৰু তেওঁ তদন্তকাৰী সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি আছে।
ভানু টাটকে ইয়াৰ পূৰ্বে নদী সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত কাম কৰাৰ বাবেও সন্মান লাভ কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। ২০২৩ চনত India Rivers Weekৰ অনুষ্ঠানত তেওঁ আৰু Dibang Resistance-এ ‘Bhagirath Prayas Samman’ লাভ কৰিছিল বুলি তেওঁ জানিবলৈ দিছিল।
এতিয়া তদন্তৰ দিশে নজৰ
FCRAৰ অধীনত বিদেশী পুঁজি গ্ৰহণ, সেই ধনৰ উৎস, ধন লাভৰ অনুমতি আৰু ধনৰ ব্যৱহাৰ—এই সকলোবোৰ দিশ CBIৰ তদন্তৰ আওতালৈ অহাৰ সম্ভাৱনা আছে। বিশেষকৈ বিদেশৰ পৰা অহা ধন সঁচাকৈ কোনো আইনগত অনুমতি অবিহনে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল নে নাই আৰু সেই ধন কোন উদ্দেশ্যত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, সেয়া তদন্তৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয় হৈ পৰিছে।
আনহাতে, ভানু টাটক আৰু তেওঁৰ সৈতে জড়িত সংগঠনসমূহে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বৃহৎ জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পসমূহৰ বিৰুদ্ধে স্থানীয় জনগোষ্ঠীৰ ভূমি, পৰিৱেশ, জীৱিকা আৰু অধিকাৰক লৈ আপত্তি উত্থাপন কৰি আহিছে। এতিয়া CBIৰ নতুন গোচৰৰ ফলত জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পবিৰোধী আন্দোলন, বিদেশী পুঁজি আৰু FCRA বিধিৰ মাজৰ সম্পৰ্কক লৈ বিষয়টো অধিক গুৰুত্ব লাভ কৰিছে।
